Inloggen

Molentaal

Ieder beroep kent zijn eigen 'vakjargon'. We gaan je op deze pagina je niet vermoeien met de vele woorden, termen, en uitdrukkingen, die per regio ook wat verschilt, enkel de 'molen-vakman' kan verstaan, en begrijpen.
Maar... het is wel leuk je kennis te laten maken met de taal van de molen zélf.

Door de eeuwen heen kon men door de stand van de 'wieken-in-rust' mededelingen doen over grote afstand. Dat was vroeger vanwege het niet aanwezig zijn van een telefoon erg handig...
Hieronder afbeeldingen van algemene aard en hun betekenis.
Voor alle duidelijkheid; de molenwieken draaien tegen de richting van de klok in!.
 wat_zegt_molen

  1. Vreugdestand. De wieken staan 'komend'. Gebruikt bij de geboorte van een baby binnen het molenaarsgezin. Tegenwoordig wordt de stand breder gebruikt.
  2.  Rouwstand. De wieken staan 'gaand'. Het geeft een overlijden binnen de molenaarsfamilie of directe naasten aan. Deze wordt tegenwoordig ook breder gebruikt.
  3.  Een korte rust stand. Hierop wordt de molen aan de eind van de dag gewoonlijk weggezet. Het werk kan snel worden hervat. 
  4. Overhek of overkruis. Het is bij poldermolens de lange rust stand, korenmolens werkte het hele jaar. In deze stand staan de wieken wat lager en is zo minder kans op inslag van bliksem. Vroeger werden molens dagelijks in stand achtergelaten. In het buitenland zie je dit nog geregeld. In sommige gevallen in de provincie Utrecht werd de molen op zondagen in deze stand gebruikt. Tot ongeveer 1910 gebeurde dit in Wijk ook.
  5. Spoedstand. Deze stand werd, voor zover bekend, in Wijk niet gebruikt.
  6. Feesttooi. Algemeen feest, bijvoorbeeld voor een huwelijk. In Wijk was het vlaggenvertoon wat minder uitbundig. Hier werd de molen overhek gezet met een vlag aan een stok aan de bovenste 2 wieken.

De standen van de wieken zijn niet overal in Nederland hetzelfde. In het Zuidoosten van Nederland is het net even anders: Zo is de rouwstand daar wat bij ons de vreugdestand is.

Andere taferelen, zoals vlaggenlijnen, of vlaggen die aan de wieken zijn vastgebonden bij een draaiende molen, slaan niet terug in een jarenlange traditie. Dit is pas in de jaren '70 ontstaan en werd in het verleden niet gepast geacht. Om deze reden wordt hier op de "Rijn en Lek" zeer terughouden mee om gegaan.

Molen 'Rijn en Lek' in de rouwstand.